Praktische moraliteit

Bestaat er zoiets als moraliteit?

Ja, moraliteit is dat je afspreekt dat bepaald gedrag goed is en ander gedrag slecht.

Geldt dat maar voor een paar dingen?

Nee, eigenlijk voor alles. Het staat niet op papier, maar het zit in je hoofd. Het zijn normen en waarden die je hebt meegekregen van je ouders en je sociale omgeving. Regels waaraan iedereen zich moet houden.

Maar hoe bepaal je wat goed of slecht is?

Dat wordt bepaald door de meerderheid. Als jij iets doet wat de meerderheid slecht vindt, dan valt iedereen over je heen. Of je niet goed bij je hoofd bent, wie je wel denkt dat je bent, dat ze je wel even thuis komen opzoeken. Dat soort reacties.

Moraliteit is dus essentieel voor een goed functionerende samenleving?

Ja, maar er zijn ook mensen met een eigen moraliteit. Die zijn strenger in de leer. Dat zie je terug in TV-programma's en kranten. Vooral in columns. Iemand heeft iets gedaan en dan gaan ze dat afkeuren. Zeggen dat de ander niet deugt.

Maar waarom zou je zeggen dat een ander niet deugt? Je kent de man of vrouw niet persoonlijk, wat hij heeft gedaan raakt jou niet, de gebeurtenis was 80 kilometer verderop. Daar kun je je toch allemaal niet bezig mee gaan houden?

Jawel, het zit ingebakken in de mens. Zelf vind ik Trump een lul.

Ken je hem persoonlijk?

Nee.

Woont hij bij je om de hoek?

Ook niet.

Wat maakt dan dat je hem een lul vindt?

Dat is moeilijk uit te leggen. Soms vind je iemand een lul, gelijk als je hem de eerste keer ziet.

Ik heb het idee dat we nog niet tot de kern van moraliteit zijn gekomen?

Dan moeten we het laten rusten. Als we het niet kunnen bevatten, dan moeten we er geen oordeel over hebben.

Misschien is het een gevoel? Dat je iets ziet en dat je dan weet dat het niet in de haak is. 'Dit moeten we niet accepteren, want dan is het einde zoek.'

Dan is het iets individueels. Een onderbuikgevoel. Maar als je onderscheid maakt tussen goed en slecht, dan is het goed als je daar een beetje in geschoold bent. Is er een opleiding voor moraliteit?

Geen idee. Dan is het een juridische, denk ik. Of een filosofische.

Maar juristen toetsen aan de wet. Die lopen achter de feiten aan. Voor hen is de moraliteit al vastgelegd in wetten. Ik denk dat we bij de filosofen moeten zijn.

Nee, filosofen zijn niet-praktische realisten. Ze beseffen dat we het doel van de schepping niet kennen en dat we dus op geen enkele vraag het antwoord weten. Ze blijven vragen stellen. Hartstikke leuk, maar in de praktijk kunnen we daar niks mee.

Dan denk ik, dat ik meer een pragmatist ben. Pragmatisten maken zich niet druk over goed of slecht. Als iets werkt dan is het goed. En als dat voor anderen slecht is, jammer dan. Dat is niet waar moralisten op zitten te wachten, maar het sluit beter aan op de praktijk.

Dus dat jij Trump een lul vindt, komt niet zozeer voort uit moraliteit, maar meer uit pragmatisme? Jouw gevoel zegt jou dat Trump een lul is, dus dan is het een lul?

Ja, ik denk dat je dingen heel goed kunt inschatten, zonder dat je dat academisch kunt onderbouwen. Dat je lichaam het antwoord weet. Intuïtief, op grond van miljoenen jaren ervaring. En Trump levert iedere dag het bewijs, dat ik dat gevoel volledig kan vertrouwen.